على محمدى خراسانى
367
شرح مكاسب (فارسى)
زوجيّت و . . . ] را قاصد است و از اين حيث كمبود ندارد . [ تعريف اكراه ] : قوله : ثمّ انّ : دانستيم كه بيع مكره باطل است و اكراه سبب بطلان معامله مىگردد . اينك اين سئوال مطرح مىشود كه : اكراه چيست ؟ در جواب مىفرمايند : از نظر لغت عرب و عرف عامّ عرب زبانها اكراه يك معنى دارد و آن اينكه : « حمل الغير على ما يكرهه » يعنى شخص ديگرى را به كارى كه كراهت دارد و براى او ناخوشايند است ، وادار كند . مثلا زيد در روز ماه مبارك رمضان ميل به افطار و ابطال روزه ندارد ولى ديگرى بر او تحميل كرده و او را وادار به افطار مىكند . يا مثلا شخصى تمايل به ترك واجبى از واجبات ندارد ولى ديگرى به زور و تهديد و ارعاب و تخويف او را به ترك فلان واجب وامى دارد . يا شخصى تمايل به ارتكاب حرامى از قبيل شرب خمر و . . . ندارد ولى ديگرى بر او تحميل كرده و وادار به شرب خمرش مىكند . يا مثلا به ميل خود نمىخواهد منزلش را بفروشد ولى ديگرى او را به اين كار مجبور مىسازد . اينها اكراه ناميده مىشوند . [ پنج شرط براى صدق اكراه ] در صدق اكراه امورى معتبر است كه در اين فراز به پنج امر اشاره شده : [ شرط اول ] 1 - اكراه هنگامى صدق مىكند كه انسانى انسان ديگر را وادار به فلان كار نمايد و اين شرط اگرچه صريحا ذكر نشده ولى از كلمهء حمل الغير فهميده مىشود ، به اين بيان : كلمه حمل مصدر و مضاف به مفعول است و مراد از غير شخص مكره است و فاعل مصدر در تقدير است كه شخص حامل و مكره باشد ، يعنى حمل و واداشتن حامل و واداركنندهاى غير را [ شخص ديگر را ] بر كارى كه نمىپسندد . متفرّع بر اين شرط اگر كسى بدون اينكه از سوى ديگرى تهديدى دريافت